Derdiyar ile Gülhandan Hikâyesi ~ Ozan Ahmet Poyrazoğlu
Cihat Albayrak

Derdiyar ile Gülhandan Hikâyesi ~ Ozan Ahmet Poyrazoğlu

Bu içerik 724 kez okundu.
Derdiyar ile Gülhandan Hikâyesi
Ozan Ahmet Poyrazoğlu
77 Sayfa
Tap Yayıncılık
İstanbul 2009
 
Ahmet Porazoğlu, 1951 Erciş doğumlu… İlk, orta, lise ve öğretmen okulunu burada bitirdikten sonra, 13 yıl Van civarında öğretmenlik yapmış. İstanbul’a tayin olup, 12 yıl da burada mesleğini icra etmiş. 1998’de emekli olmuş. İstanbul Halk Ozanları Derneği başkanlığını yürütmekte… Ercişli Âşık Emrah ile Selbi Han, Derdiyar ile Gül Handan, Köroğlu, Necib Bey, Yaralı Mahmut gibi hikâyeleri unutulmaktan kurtarmış.
 
 
Eser 4 Bölümden oluşuyor. ‘Takdim’ bölümünde Erciş’ten ve Derdiyar’ın, kendi hayatına giriş hikâyesinden bahsediyor Poyrazoğlu. İkinci bölümde ‘Erciş’in âşıklık geleneğindeki yeri’ üzerine bilgiler sunuyor. ‘Emrah’ adının ilk olarak Ercişli Emrah ile başladığını, Erciş ile bütünleştiğini öğreniyoruz. Bir de Âşık Veysel’in vaktiyle(1967) Erciş’e gelip güzellemelerde bulunduğunu tabii. Bakalım hele ne demiş Erciş bağlarına Veysel:
 
Hani nerde senin bir çift bülbülün
Sahipsiz kaldın mı virane bağlar
O Âşık Emrah’tan hem Selvi Han’dan
Yer etti gönlümde nişane bağlar
 
Sular esma çeker lafzayi celal
Nice erenlere erişmiş kemal
Bülbül küsmüş dala virane melal
Bir daha da gelmez seyrana bağlar
 
Ben de düştüm bir ceylanın çölüne
Hoyrat konmuş Selvi Han’ın gülüne
Nasip kısmet çekti Erciş eline
Âşık Veysel geldi bu yana bağlar
 
Hikâyenin anlatıldığı bölüme değinmeden evvel son bölümde esere dâhil edilen küçük bir sözlüğün varlığından bahsetmek istiyorum. Hikâyenin bütününde, dilin akıcılığını sağlamak adına ve karakterlerin sesini daha iyi, sahici duyurmak amacıyla halkın günlük hayatında kullandığı, yöreye has kelimeleri kullanmış. Aşina olmayanlar için ise açıklamalar yazmış, günümüz İstanbul Türkçesinden karşılıklarını sunmuş. Açıkçası bir Ercişli olarak hikâyeye hâkim olan birçok kelime oldukça mutlu etti beni.
 
‘Bicek çıkarmanın’ ne olduğunu ben bu eser ile öğrendim. ‘Bicek’, baharın gelişinde yetişkin kızların bir bahçede toplanıp ağzı genişçe bir testi içine yedi çeşmenin suyundan karıştırıp, her kızın kendini tanıtacak bir işaret, ziynet eşyası ya da gül atarak testinin ağzını ipek bir bezle kapatması ile gerçekleşirmiş. Sonra da biri dilekçi öteki ise mani yorumcusu olan iki kız, testiden seçilen eşyalara göre maniler düzermiş. Bunun dışında, bala(çocuk), bibi(hala), çömçe(kepçe), hırttek(gırtlak), rut(çıplak), şahta(soğuk almak), şipana(kap eşiği) verebileceğim en güzel örnekler arasındadır. Doğup büyüdüğümüz, çocukluğumuzu geçirdiğimiz toprağımızda geçen hikâyeleri okumak, aslında birlikte büyüdüğümüz benzeri hikâyeleri kitap halinde görmek, unutulmaya yüz tutmuş bu mirasların sahiplenildiğini, kültürün aktarılması adına çabalanıldığını görmek memnuniyet verici bir şey. Erciş çevre il ve ilçelere oranla kültürel yoğunluğu ile dikkat çeken bir şehir. Bunun nedenini Poyrazoğlu şöyle açıklıyor:
 
‘Erciş Doğu Anadolu’da tarihi öneme haiz bir yerdir. Tarihin ilk çağlarından itibaren çok kavimler burada iskân tutmuştur. Karakoyunlu Türkmen Beyliğine bir süre başkentlik yapmıştır. Bundan dolayıdır ki o günden bugüne bir kültür ocağı olmuş ve bu özelliğini yıllarca korumuştur. Karakoyunlu Türkmenlerinde Âşıklık geleneği önemli yer tutmaktadır.’
 
Hikâye, Karakoyunlular devrinde Erciş’te yaşayan tasavvuf ehli, bilgin, merhametli Davut Bey’in oğlu Derdiyar ile aynı yörede yaşayan İlyas Hoca’nın kızı Gülhandan’ın, ‘bicek çıkarma’ ile başlayan aşkını konu alıyor. Hikâyenin bütününde konuşmalar türkü şeklinde gerçekleşiyor. Buna Poyrazoğlu’nun getirdiği açıklama, Ozan’ın sitemlerini barındırıyor:
 
‘Şimdi diyeceksiniz ki bu insanlar hep Türkü ile mi konuşuyorlardı. Evet, çünkü kültürümüz böyleydi. Asker uğurlarken, harman döverken, tarlada çalışırken hep türkü söylerdik. Şimdi ise robota döndük, ne anlayan var ne de dinleyen…’
 
Yazımı burada noktalayıp sizleri eseri okumaya davet ediyorum…
DİĞER YAZILAR
Sen de yorumla...
Kalan karakter sayısı : 500
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR X
Candan Erçetin Okuduğu Kitapları Listeledi
Candan Erçetin Okuduğu Kitapları Listeledi
2018’e Anatolian Sopranos İle Görkemli Merhaba
2018’e Anatolian Sopranos İle Görkemli Merhaba